Θάλασσα, Θάλασσα

Iris Murdoch, Εκδόσεις Gutenberg

Βραβείο BOOKER 1978 

Μετάφραση Αθηνά Δημητριάδου

______

    Δεν έχω διαβάσει πολλές σελίδες του ακόμη αλλά ναι, κάπως έτσι θα πρέπει να γράφεται μία αυτοβιογραφία. Σχεδόν τυχαία, σχεδόν με τόσες πολλές λεπτομέρειες του χώρου αλλά και του χρόνου, σχεδόν ανάκατα, σχεδόν πλησιάζοντας στα γηρατειά. 

    Βέβαια σε αυτό το βιβλίο αυτο-βιογράφεται ένας ήρωας μυθιστορήματος αλλά έχω την πρώτη υποψία πως η συγγραφέας ντύνεται ανδρικό ρόλο και εξιστορείται η ίδια. Μπορεί ασφαλώς να κάνω και λάθος, άλλωστε δεν έχω διαβάσει την εισαγωγή του βιβλίου από τον Τζον Μπερνστάιν, αν και προηγείται όλου του βιβλίου, ποτέ δεν το κάνω πριν διαβάσω εγώ η ίδια το βιβλίο που ακολουθεί. Βρίσκω άστοχο να συναντήσω το αφήγημα υπό την οπτική κάποιου που ήδη το έχει διαβάσει και φυσικά το έχει μελετήσει, αφού το προλογίζει. Είναι σαν να μου λέει τι να διαβάσω και πως να το ερμηνεύσω και αυτό ακριβώς πιστεύω πως πρέπει να αποφεύγεται αφού η γοητεία ενός βιβλίου και γενικά η ανάγνωση έγκειται ακριβώς στο να ερμηνεύει ο αναγνώστης και όχι να του υποδεικνύεται η ερμηνεία από τον οποιονδήποτε, όσο κύρος κι αν αυτός έχει. Πάντως όταν τελειώνω το βιβλίο, τον όποιο σχολιασμό που το συνοδεύει, πάντα τον διαβάζω και από περιέργεια αν συμπίπτει το σκεπτικό του με την δική μου ανάγνωση, αλλά και γιατί κάποιες φορές φωτίζονται σημεία που ενδεχομένως έχουν διαφύγει της προσοχής μου. Πρέπει όμως να πω πως πολλές είναι οι φορές που η παρουσίαση ενός βιβλίου, είτε αυτή το συνοδεύει ως πρόλογος ή ως επίλογος, μάλλον λειτουργεί εφετζίδικα, κάτι σαν κράχτης θα έλεγα και αυτό με απωθεί ιδιαίτερα. 

,

Επιθυμία!

    Είναι αλήθεια πως μου έχει λείψει πολύ το γράψιμο. Σαν μια ανάγκη που έχει καθυποταχθεί από την αναγκαιότητα της περισυλλογής αλλά και από την μέγιστη επιθυμία να διαβάζω. Και όσο διαβάζω τόσο απομακρύνομαι από την γραφή γιατί συνειδητοποιώ πως τα γραψίματά μου δεν θα έχουν ποτέ την παραμικρή σχέση από άποψη ποιότητας με τα διαβάσματά μου αν και εφόσον ξαναρχίσω φυσικά να γράφω. 

    Θεωρητικά θα μπορούσε το γράψιμο να είναι η "επιθυμία μου": Αυτή που προσπαθώ να ανιχνεύσω καιρό τώρα και δεν το καταφέρνω. Είναι σίγουρο πως δεν ξέρω πως να ψάξω ένα Θέλω μου, δεν ξέρω πως ψάχνεις κάτι στο μέσα σου, δεν ξέρω τα βήματα της συνείδησης. Ανέκαθεν ήμουν οπαδός του αυθόρμητου, του πηγαίου της στιγμής αλλά συν το χρόνω μάλλον πρέπει να αναθεωρήσω κάπως. Να δώσω μια ευκαιρία τουλάχιστον στο να έχει αποτέλεσμα μια αναζήτηση σοβαρή προς τι θα με έκανε να πω, "χαίρομαι που το κάνω αυτό, με συγκινεί, με εμπνέει, με απομακρύνει από το κυνήγι της ουράς μου, με βγάζει από την εσωστρέφεια, μου δίνει ένα νόημα, ένα χέρι να πιαστώ, το δικό μου!

    Ποτέ δεν είχα φανταστεί πως το να κοιτάξω μέσα μου θα ήταν τόσο άγνωστο! Κι όμως έτσι είναι. Όταν το βλέμμα μου γυρίζει προς τα μένα αυτό που συναντάω είναι συναισθήματα βασικά και μάλιστα αυτά που ακυρώθηκαν, που έφεραν απογοήτευση, πίκρα, θυμό. Βλέπω τόση πίκρα και τόσο θυμό που επιβεβαιώνω την τόση θλίψη μου ξανά και ξανά. Σκοντάφτω λοιπόν πάνω σ'αυτό το τεράστιο λίμνασμα και ούτε κατά διάνοια δεν το σκουντάω λίγο να δω μην τυχόν υπάρχει και κάτι άλλο πέρα από εκεί, στο βάθος μου. Οι συνειρμοί που οδηγούν στην θλίψη δεν ανακόπτονται σχεδόν ποτέ. 

Δεν είμαι τακτική ... αλλά τι πειράζει;;!!

     Έτσι κι αλλιώς εδώ διάγω βίο μοναχικό, ταιριαστό θα'λεγα και με την κατάστασή μου γενικώς, οπότε το ότι δεν είμαι  τακτική στο ιστολόγιο δεν έχει και τόση σημασία . Οι σκέψεις, οι πολλές, ευτυχώς απουσιάζουν, οπότε "κυλάω" ομαλά. Όμως, ως γνωστόν, η ομαλότητα δεν δημιουργεί ανάγκες περιγραφικές. Δυστυχώς την ομαλότητα ουδείς την έχει περί πολλού. Αγνοείται ως κάτι τετριμμένο και συχνά ως ασήμαντο. Αυτό που είναι εντυπωσιακό δε , πολύ εντυπωσιακό θα'λεγα, είναι το ότι εγώ πάντα την είχα ως κάτι πολύ σημαντικό στη ζωή μου. Αναγνώριζα υποσυνείδητα το μεγαλείο του όλα να είναι "ανθρωπίνως" ομαλά, γιατί φυσικά ανεμοδούρες καθημερινότητας πάντα θα υπάρχουν. 

    Παρόλα αυτά όμως την απ' αρνήθηκα δις!!! Αν είναι δυνατόν!!! Δημιούργησα, γιατί ναι, το αναγνωρίζω πλέον, εγώ το έκανα σε μένα, συνθήκες έντασης και ανατροφοδότησα καταστάσεις "ΠΑΘΟΥΣ" από σχεδόν το ΤΙΠΟΤΑ. Φυσικά κάποια ανάγκη κάλυψα, που την ψάχνω επισταμένα τώρα, αλλά κατόπιν εορτής δυστυχώς. 

    Σκέφτομαι πως θα ήταν σοφό να αναγνωρίζει κάποιος πριν ριχτεί με τα μούτρα σε όποιο μονοπάτι, τι ακριβώς τον σπρώχνει προς τα κει, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει απώλεια αυθορμητισμού και χαλινάρι στο ένστικτο. Όπως το ίδιο σοφό πιστεύω πως είναι να θυμάσαι. Εντάξει, χωρίς κριτική διάθεση, χωρίς θυμό, χωρίς πίκρα ή παράπονο αλλά να θυμάσαι τα .. πεπραγμένα. Όχι μόνον το τέλος τους αλλά όλο το "θρυλικό" ταξίδι τους. Βοηθάει πολύ την ομαλότητα του "τώρα" και όχι μόνον επειδή στερεοποιείς την υπόστασή σου και συμφιλιώνεσαι με τον εαυτόν σου αλλά κυρίως γιατί σε Γνωρίζεις.

Ένα χρόνο σχεδόν μετά!

Η λογική πάλεψε και ... υπερτέρησε! Σαφώς δεν ισχυρίζομαι πως νίκησε. Ήταν τέτοιου μεγαλείου η ήττα της σε προγενέστερους χρόνους που με σοφία αρκετή θα'λεγα αποποιείται λέξεις όπως νίκη ή ήττα.

Απλά κράτησε γερά τα χαλινάρια και με έβγαλε στην στεριά!
Δεν σκαλίζω το έδαφος της γιατί απλά δεν υπάρχει τέτοια ανάγκη. Το ότι πατάω γερά δεν φτάνει απλώς, είναι απείρως γλυκό και οι αράδες αυτές καταχρηστικώς γράφονται σαν εναρκτήρια κατάσταση στην ... γοητεία τελικώς του Μετά.

Με .. γοητεία (χαχα) και χάρη λοιπόν ξεκίνησα με τον αγαπημένο Μπάνβιλ, που και πάλι δεν με απογοήτευσε, τον δρόμο που ξέρω καλά ...(της φαρμακευτικής αγωγής!!) των βιβλίων ΜΟΥ! 
Ένα αστυνομικό (!) που ως λάτρης του είδους, το βρήκα απροσδόκητα ανατρεπτικό στην Λύση του μυστηρίου του. Άλλωστε, μεταξύ των άλλων, γι'αυτό είναι τα βιβλία, να προσφέρουν το απροσδόκητο, την ανατροπή, την Λύση αλλά και το μυστήριο. Δεν συμφωνείτε;;

 

Και στην συνέχεια "συνάντησα" τυχαία τον κύριο Χόλιγκχερστ που "Η γραμμή της ομορφιάς" του με ενθουσίασε. Ένας ύμνος στην μεγαλοσύνη της καθημερινότητας που τόσες και τόσες φορές περνάει απαρατήρητη και συνθλίβεται στις μεγάλες ουτοπίες.

Στην εποχή του Μετά

 ... δεν υπάρχει χώρος για την εποχή του Πριν.

Αυτός είναι ο ορισμός μου πλέον.

Από εδώ και μετά υπάρχει μόνον το μετά ακόμα κι αν είναι παντελώς μη προβλέψιμο. Και όση ανασφάλεια κι αν περιέχει, η γοητεία είναι αμείωτη. Θα μπορούσα το χώρο να τον ονομάσω "η γοητεία του Μετά" αλλά φοβήθηκα μην γοητευτώ πολύ.

Σεμνά λοιπόν και χωρίς υποσχέσεις να περπατήσουμε, εγώ και η σκέψη μου, μακριά από το παρελθόν μας. Πιο ήρεμα, πιο ξάστερα, πιο γερά. Σαν προσδοκία ακούγεται βέβαια αυτό, μα για να δούμε, μπορεί και να μην είναι παρά μια λογική απόφαση μετά από το Πριν.